Feeds:
Bidalketak
Iruzkinak

Archive for the ‘General’ Category

1. Amanuense: (del latín amanuensis) persona que tiene por oficio escribir a mano, copiando o poniendo en limpio escritos ajenos, o escribiendo lo que se le dicta.

2. Códice (del latín códex, -icis) 1. Libro anterior a la invención de la imprenta. 2. Libro manuscrito de cierta antigüedad.

 

 3. Miniado: pintado, ilustrado de miniatura.

4. Colofón (del latín colophon, -onis y este del griego): Anotación al final de los libros, que indica el nombre del impresor y el lugar y fecha de la impresión, o alguna de estas circunstancias.

Bajo estas líneas se puede ver el colofón del libro De Palermo a Montparnasse de Alejandro Sirio.

5. Filigrana (del latín filigrana): 1. Obra formada de hilos de oro y plata, unidos y soldados con mucha perfección y delicadeza. 2. Señal o marca transparente hecha en el papel al tiempo de fabricarlo. 3. Cosa delicada y pulida.

6. Glosa: (del latín glossa, palabra oscura que necesita explicación)Explicación o comentario de un texto oscuro o difícil de entender.

A continuación se puede observar unas glosas silenses las cuales están incluidas en el manuscrito Add. 30853. Este último se encuentra actualmente en la British Library de Londres.

 7. Vitela: Piel de vaca o ternera, adobada y muy pulida, en particular la que sirve para pintar o escribir en ella.

Papel vitela: El liso y sin grano, de gran calidad, cuya superficie permite la reproducción detallada de los dibujos más finos.

8. La piedra Rosetta: Descubierta el 15 de julio de 1799, es una estela de granito negro, con una inscrpción bilingüe (griego y egipcio) de un decreto del faraón Ptolomeo V, en tres formas de escritura: jeroglífica, demótica y griego uncial. Su gran importancia radica en haber sido la pieza clave para comenzar a descifrar los jeroglíficos de loa antiguos egipcios.

Fuentes:

Advertisements

Read Full Post »

Euskeraren aldeko sinadurak

Orain dela hilabate bat, 2007ko azaroaren 6an, Keith Jhonson izeneko kazetariak euskera gutxiesten zuen artikulu bat argitaratu zuen Wall Street Journal izeneko egunkari amerikarrean.

Artikulua egunkariko portadan agertzen zen “Basque Inquisition: How Do You Say Shepherd in Euskera?” (Inkisizio euskalduna: nola esango zenuke pastor euskeraz?) izenburupean. Jhonson jaunak adiitzera ematen zuen euskera hizkuntza atzeratua dela, gaurkotzea ezinezkoa duena.

Hori gutxi balitz, Euko Jaurlaritzari milaka pertsona hizkuntzarural bat ikastera behartzea leporatzen zion, azken hauek milaka euro gastatu beharko dituztelarik.

Artikulu honen aurrean, jendeak pertsonalki e-mailak bidali zizkion protesta gisa. Eusko Jaurlaritzak bere aldetik, kexa eskutitz bat bidali zuen arestian aipaturiko egunkarira. Eusko Ikaskuntzak, aldiz, 17.000 pertsona baino gehiagoren sinadura batu ditu, azaroaren 15 eta abenduaren 3aren artean, sinadura guztiak “para qué nos sirve el euskera?” titulupeko testua onartzen zutelarik. Hona hemen testua:

(…) in response to the question aroused by the article published in the Wall Street Journal, ENE presents the opportunity to send the text below to this publication. Read the text and, if you agree, we will add your consent to the many thousands. ‘I use Basque to laugh, get angry, compromise, and reach agreements in work. To talk to my friends and family. To find things out and learn. To dream and day-dream. To play, make me happy, love, chastise and quarrel with my children. To flirt, make love and have a good time. And for everything you can do in any language.’ Eusko Ikaskuntza will send all replies to the Wall Street Journal (…)”.

Zoritxarrez, mezuarekin bat egin eta sinadurak gehitzeko epea bukatu da baina honen inguruko informazio gehiago jaso nahi izanez gero, hona hemen zenbait helbide:

Read Full Post »

Ahozkotasuna vs idazkera

Ahozkotasuna eta idazkera. Idazkera eta ahozkotasuna. Bi kontzeptu hauen elkarbizitzaren nondik norakoak zehaztea ez da gauza erraza. Gainera, adituengana jo ezkero, zalantzak argitu ezean galdera gehiago sortzen zaizkit.

Badirudi, ahozkotasuna beti egon dela edo behintzat idazkera baino zaharragoa dela . Historiaurrean, jendea idazten ez zekien arren beraien artean komunikatzeko gai omen zen den delako metodoak erabiliz keinuak, adibidez.

Idazkera, aldiz, fenomeno berantiarra da baina ez horregatik garrantzi gutxiagokoa (ahozkotasunari garrantzia kendu gabe ere). Nire ustez, bi kontzeptu hauek elkarren lehiakide gisa ipini beharrean, elkarren beharrizana behar duten kontzeptu gisa ulertu beharko genituzke.

Izan ere, ahozkotasuna zeharo lotua dago idazkerari, bidezkoa izan edo ez, egunotan ahozkotasunak idazkerarik gabe ezin da bere gorengo mailara heldu. Hala ere, ahozkotasunik gabe ez dago literaturarik. Bi kontzeptuen arteko oreka mantentzean datza gakoa, nire aburuz behintzat.

Bukatzeko, Walter Ongek bere lanean egindako aipamen bat txertatu nahi nuke.

“Por fortuna el conocimiento de la escritura, pese a que destruye sus propios antecedentes orales y, a menos que se encauce con cuidado y aunque destruye la memoria de estos, también es infinitamente adaptable. Del mismo modo puede restituirles su memoria”.

Read Full Post »

Zer da termino horietako bakoitza? Ze ezberdintasun dago bata eta bestearen artean?Kontzeptuoi definizio zehatza ematea ez da batere gauza erraza. Izan ere, horrelako galderak eta beste horrenbeste azaltzerako orduan ezta adituak ez dira ados jartzen, batez ere, ahozkotasuna eta idazkeraren arteko harremana eta muga ezartzerako orduan.

Interneten barrena orduak murgilduta egon eta gero, zenbait iturriren araberako erantzunak emateko gai izan naiz. Hasteko, wikipediaren esanetan, hipermedioa testua, bideoa, mapak, soinua edo bestelako ezaugarriak dituzten metodo multzoa idatzi, diseinatu edota sortzeaz gain, erabiltzaileekin interaktuatzeko aukera eskaintzen duen metodo multzoa izendatzeko erabiltzen den terminoa litzateke.

Termino honekin oso harreman handia daukan beste bat daukagu, hala nola, hipertestua. Carlos Moreno Hernandezen aburuz:

“el texto (…) puede ser definido como la forma de organizar la información en dos dimensiones, a lo largo del plano del volumen o de la página y en una forma lineal o jerárquica. El hipertexto, en cambio, incluiría la posibilidad de hacerlo en una forma pluridimensional, no lineal, mediante saltos que enlazan diferentes partes de un texto o de varios, (…).

Hipertestua bera definitzeaz gain, baieztatzen du hipertestua ez dela egungo gauza, atzetik datorren prozesua dela baizik. Hau da, antzinatean hipertestua erabiltzen zen baina denborarekin indarra galduz joan zen. XX.mendeko teknologia berriei esker lehen testualtasunera mugatuta zegoena hipertestualtasuna berreskuratzea eta, aldi berean, hipermediatikotasunera zabaltzea lortu da.

Egia esan, adituak termino honen aurrean, bat datoz definizio honekin, aldaera txiki batzuk eginez. Baina zer gertatzen da ahozkotasuna eta idazkeraren arteko muga ezartzeko orduan? Zein dago zeinen menpe? Puntu horretan lehenengo eztabaidak sortzen dira. Batez ere, aditu baten iritzian oinarritu naiz Walter J.Ongenean, hain zuzen.

Ongen arabera, bere oralidad y escritura lanean irakur daitekeen moduan, ahozkotasunaren eta idazkeraren arteko harremana zehaztu nahi izateaz gain, nahiko zabaldua dagoen termino bat (ahozko literatura) aztertzeari ekiten dio. Bere ustez, bezalako termino hori erabiltzea ez da batere egokia, kontraesan hutsa delako. Literatura, berez, idatzita dagoenari egiten dio erreferentzia, hitzaren etimologiari jarraituz. Termino horren (ahozko literatura) ordez, hizkuntza forma artistikoak proposatzen du Walterrek.

Azken honen esanetan, idazkera eta ahozkotasunaren arteko harremanari buruz honakoa dio:

“… sin la escritura la conciencia humana no puede alcanzar su potencial más pleno, no puede producir otras creaciones intensas y hermosas. En este sentido, la oralidad debe y está destinada a producir la escritura”.

Beraz, ahozkotasuna eta idazkera elkarri lotuta doaz ezinbestean, elkarren osagarriak direlarik.

Informazio iturriak:

  1. Walter J. Ong. 1982. Orality and Literacy. Routledge. (Kontsultaren data:2007ko azaroaren 21a, 12:40).
  2.  Wahlstrom, 2002.The nature of orality. (Kontsultaren data: 2007ko abenduaren 1a). http://www.agricola.umn.edu/library/Orality.htm
  3. Maria Jesus Lamarca Lapuente. Hipertexto en la literatura. (Kontsulta data: 2007ko abenduaren 5a, 12:30). http://www.hipertexto.info/documentos/literat.htm
  4. Carlos Moreno Hernández. Literatura e hipertexto . De la cultura manuscrita a la cultura electrónica, UNED, Madril, 1998.
  5. Wikipedia.Hipertextua. (Kontsulta data: 2007ko abenduaren 5ean, 11:55). http://es.wikipedia.org/wiki/Hipertexto
  6. Wikipedia. Walter J. Ong. (Kontsulta data: 2007ko azaroaren 30ean, 12:20). http://es.wikipedia.org/wiki/Walter_J._Ong

Read Full Post »

Aurreko ostegunean, 2007ko azaroaren 29an, Juan Manuel de Prada izeneko idazlea un ibertsitatera etorri zen hitzadi bat ematera.

Hitzaldiak ordubete eskas iraun zuen, denbora tarte hartan espainiar hizkuntzan irakurri izan dugun “La vida invisible” nobelaren inguruan mintzatu zen idazlea, eta bide batez, bere bizitza pertsonaleko bitxikeri batzuk kontatu zizkigun, betiere nobelarekin nola edo halako zerikusia zutenak.

Oro har, bisita hau nahiko positiboa eta interesgarria izan dela uste dut. Hitzaldian eta arestian aipaturiko nobelan tratatutako gaia,”erru sentimenduarena”alegia, oso sakona iruditzen zait eta uste duguna baino garrantzi handiagoa eman beharko genioke.

Bukatzeko, nobelaren amaieran irakur daitezkeen aipamen bat gogorarazi nahi nuke, bereziki gustatu zaidana: “… el amor es el hilo, el amor es irreductible y se contagia”.

Read Full Post »

Egunotan, teknologia berrien erabilera gero eta zabalduagoa dago, bizitza askoz erosoagoa egiten digutelarik. Egia da gailu elektroniko nahiz digital hauek bizitza errazten digutela baina, imagina dezakezu bizitza zeharo infiormatizatua non dena makinen bitartez egiten den?Puntu horretara helduko ote gara?

Heltzen bagara ere, ez dut uste horren lekuko izateko aukera izango dudanik. Dena den, momentuz nahiago dut oinarri gisa betidaniko papera duen liburu bat eskuartean hartu (goxo goxo irakurriz) makina baten aurrean, begiak nekatuta ditudala, egon baino.

Badakit ingurugiroaren gainean eragindako kaltea ez dela txikia eta liburu elektronikoek, horren aurrean oso aukera ona direla ez baitute paperik kontsumitzen (gailutik atera eta inprimitzen ez diren bitartean, noski) baina akaso ez dute energiarik kontsumitzen?Energiaren kontsumoa, nik dakidala, klimaren aldaketaren baitan eragina duen beste arazo bat da.

Laburbilduz, tituluan proposaturiko galderaren erantzuna niretzat erraza da: liburu tradizionalak. Zenbait eragozpen duten arren, txikitatik ezagutu ditudanak dira eta ezin dut imaginatu, etorkizunean nire alabatxoari Txanogorritxuren ipuina gailu elektroniko baten bidez kontatu behar izatea, ez luke magia berbera edukiko.

Read Full Post »

eLiburua

Zer da?

Liburu elektronikoa, eLiburua, eta antzekoak aipatzean, zer esan nahi da? Wikipediaren arabera, batetik, liburu baten ekoizpen elektronikoa nahiz digitala da (edukiari dagokionean) eta bestetik, liburu elektronikoak irakurri ahal izateko (eta ez bakarrik horretarako) erabiltzen den baliabidea.

Nola irakurri daiteke?

Liburu digitalak irakurri ahal izateko, irakurle izenez identifikatzen diren programak erabili behar izaten dira, besteak beste, Microsoft Reader eta Glassbook Reader.Programa hauexen bitartez, irakurketa errazteko ekintzak burutu daitezke, oharrak erantsi beste askoren artean.

Abantailak

ebook

Liburu elektronikoek abantaila anitz eskeintzen digute Carlos Pellegrinik interneten idatzitakoari jarraituz: eskuratzeko errazak dira; edozein lekutara eraman daitezke euren edukia den delakoa izanda ere; bertan bildutako informazioak, liburu tradizionalak ez bezala, oso espazio gutxi kontsumitzen du eta ez du horrenbeste kalte eragiten ingurugiroarengan.

Urtero, munduko paper kontsumoa asetzeko 786milioi zuhaitz moztu behar izaten dira, zuhaitz bakoitzak 80000 orri inguru sortzen dituelarik, beraz, betidanik ezagutu izan dugun liburuak zenbait oztopo planteatzen ditu oraingo eredu berri honen aurrean.

Gaian sakondu nahi izanez gero,interneten zehar ondorengo web orriak aurki daitezke, artikulu honetan informazio iturri gisa erabili direnak:

  1. Libro-e.Wikipedia la enciclopedia libre.Kontsultaren data 2007ko azaroak 15 http://es.wikipedia.org/wiki/Ebook

  2. Ebook. Jose Antonio Millán. Kontsultaren data: 2007ko azaroak 15 http//jamillan.com/ebook.htm

  3. Libros digitales. Escuela Superior de Comercio. Carlos Pellegini. Kontsultaren data: 2007ko azaroak 18. http://www.cpel.uba.ar/articulos/informatica/LibrosDigitales/dossier/default.htm

  4. Joseba Abaitua.Panorama de la edición digital.Kontsultaren data:2007ko azaroak 18. http://www.slideshare.net/JosebaAbaitua/panorama-de-la-edicin-digital

Read Full Post »

Older Posts »